PCR Testi

PCR Testi

PCR testi, diğer bir adıyla moleküler tanı testi, DNA içerisinde bulunan ve dizisi bilinen iki segment arasında yer alan, özgün bölgeyi enzimatik olarak çoğaltmak amacıyla uygulanan tepkimelere verilen ortak bir isimdir. Daha basit bir şekilde tanımlamak gerekirse, vücut içerisinde yer alan virüslerin kimliğini belirlemek amacıyla uygulanan tanı testleridir. Bu testler sayesinde çok az miktarda bulunan bir mikrobun bile varlığı tespit edilebilmektedir. Son 20 yılda ortaya çıkan ölümcül ve çok şiddetli olan üç hastalık için de bu test uygulanmaktadır. Bu hastalıklar; 2002 yılında ortaya çıkan SARS, 2012 yılında ortaya çıkan MERS ve son olarak da 2019 yılında ortaya çıkıp günümüzde hala etkisini devam ettiren COVID-19 hastalıklarıdır.
PCR testi, korona virüse ait RNA’yı göstermektedir yani, PCR testi ile vücutta bulunan korona virüs ve korona virüsün vücuda girmesi ile birlikte bağışıklık sistemi tarafından üretilmeye başlayan antikorlar tespit edilebilmektedir. Bu sayede, semptom göstermeden ve virüsle ilgili belirtiler göstermeyen ama korona virüsü vücudunda taşıyan, yani COVID-19 taşıyıcıları olan kişilerin belirlenmesini sağlamakta ve virüsle mücadele konusunda aktif bir rol oynamaktadır.

PCR Testi Nasıl Yapılır?

PCR testi yapılırken hem üst solunum yollarından (burundan) hem de alt solunum yollarından (boğazdan) ucu pamuklu ince bir çubuk aracılığı (swab veya sürüntü çubuğu) ile sürüntü örnekleri alınır veya bunlara ek olarak öksürdükten sonra çıkarılan balgamlar da örnek olarak alınabilir. Ancak COVID-19 için uygulanan bir PCR testi ise bu testlerde boğazdan ve ağızdan örnek alınması daha uygun olacaktır. Hastalık çok ilerlemiş ise havayollarından örnek alınması gerekmektedir çünkü hastalığın ilerleyen aşamalarında boğazdan veya burundan alınılabilecek örnek kalmamış olabilir. Boğazdan örnek alınması için sürüntü çubuğu hastaların ağzından sokularak, boğazlarının arka taraflarına kadar ilerletilir ve oradan sürüntü alınır. Burundan örnek alınması için sürüntü çubuğu hastaların burun deliklerinden sokularak derinlerine kadar ilerletilir ve döndürülerek çıkartılması ile oradan sürüntü alınır. Alınan bu sürüntüler ise taşıma bariyerlerine aktarılır ve PCR laboratuvarlarına gönderilir. Gerçek zamanlı PCR testleri ile tanımlama gerçekleşiyorsa sonuçlar 1 veya 3 saat içerisinde çıkarken; hızlı tanı kiti olarak bilinen testler ile tanımlama gerçekleşiyorsa sonuçlar 15 dakika ile 1,5 saat içerisinde çıkmaktadır. Bu testler sonucunda, testi yaptıran kişiler için ‘’Pozitif’’ değeri çıkıyorsa hastalık taşıyor anlamına gelirken; ‘’Negatif’’ değeri çıkıyorsa hastalık taşımıyor anlamına gelmektedir.
Hızlı tanı kitleri, PCR testlerine göre daha az güvenilirdir ve test sonucunun yanlış çıkma ihtimali daha yüksektir. Bu nedenle, özellikle de hastalık belirtileri taşıyan kişilerin hızlı tanı kitleri ile sonuçları negatif çıksa bile PCR testleri ile teyit edilmelidir. Hatta gerekli görülen durumlar çerçevesinde bu hastaların akciğer tomografisi yapılarak izole edilmesi gerekmektedir.

PCR Testi Hangi Hastalıkların Teşhisi İçin Yapılır?

PCR testi COVID-19 hastalığı sonrasında insanlar tarafından bilinir ve araştırılır hale gelmiş olsa da kullanıldığı birçok alan bulunmaktadır. Adli tıp, genetik hastalıklar, kanser araştırmaları, prenatal tanı, DNA analizi, babalık testi, HIV ve Hepatit B gibi pek çok nedenden ötürü PCR testi kullanılır.
COVID-19 hastalığı için uygulanan tanı ve tarama yöntemleri ise üç aşamalı olarak ele alınabilir;
• Bunlardan ilki, PCR testi olarak ele aldığımız, virüsün vücut içerisinde yer alıp almadığını gösteren ve viral RNA varlığını tespit eden tanı yöntemidir.
• İkinci yöntem, antijen testleri olarak bilinen ve virüs yüzey proteinine ait olan antijenlerin vücutta olup olmadığını gösteren tanı yöntemidir.
• Son olarak uygulanan yöntem ise antikor testleri olarak bilinen ve vücudun bağışıklık sistemi tarafından virüse karşı antikor oluşturup oluşturmadığını tespit eden tanı yöntemidir.
PCR testi, hastalık tanısı için uygulanan bir test iken; antikor testleri, vücudun hastalığa karşı bağışıklık kazanıp kazanmadığını göstermek amacıyla uygulanan tanı testleridir. Yine PCR testi, hastalık aşamasında uygulanan bir tanı testi iken; antikor testleri, hastalık sürecinin bitmesinden sonra uygulanan tanı testleridir. Ülkemizde korona virüsle tedavi yöntemi olarak antikor tedavileri için de hem PCR testi hem de antikor testi uygulandıktan sonra vericiler tespit edilmektedir. Çünkü antikor testleri sadece vücudun bağışıklığını gösterir ancak vücutta virüs olup olmadığına dair bilgi vermez. Koldan kan alınarak uygulanan antikor testleri ise parmaktan kan alınarak uygulanan antikor testlerine göre daha güvenilirdir.

PCR Testi Kimlere ve Nerede Yapılır?

PCR testi, Sağlık Bakanlığı tarafından onay verilen hastanelerin Mikrobiyoloji bölümünde yer alan laboratuvarlarda gerçekleştirilir ve Mikrobiyoloji laboratuvarlarında yer alan PCR çalışma birimleri tarafından uygulanır. Bu birimler, PCR testi uygulanırken yapılan çoğaltma işlemini doğru gen bölgesine yeterli oranda uygulayabilecek kişiler tarafından seçilir. PCR testi için numune alınan yerler de PCR testinin yapıldığı laboratuvarlar da Sağlık Bakanlığı tarafından onaylıdır. Burada belirlenen sonuçlar, yine Sağlık Bakanlığı tarafından devreye sokulan ve vatandaşların virüs takibini yapması için oluşturduğu uygulamalara işlenmektedir ve bu şekilde takip işlemi gerçekleştirilmektedir.
PCR testleri semptom ve hastalık belirtisi taşıyan kişilere hekimlerin kararı neticesinde uygulanmaktadır. Ancak, çok fazla kişiyle temas halinde bulunulan yerlerde semptomlar ve hastalık belirtileri oluşmadan da testler yapılmaktadır. Örnek vermek gerekirse; 50 yatak veya üzerinde konaklama yerleri bulunan işletmeler, yurtdışı seyahati yapacak olan veya yapan kişiler, çok sayıda çalışanı olan işletmeler veya profesyonel futbolcular PCR testlerinin kontrol amaçlı uygulandığı yerler ve kişilerdir.

PCR Testi Güvenilir Mi?

PCR testi son derecede güvenilir bir testtir ve özellikle pandemi sürecinde semptom göstermeyen taşıyıcıların belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Ancak bu testler yapılırken hijyen kurallarına ve gerekli tüm sağlık önlemlerinin alınmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca, PCR testi uygulayan kişilerin doğru zamanda ve doğru bir şekilde testi uygulaması da son derece önemlidir.
Genel olarak korona virüs vakalarında viral RNA varlığı, PCR testi ile hastalık belirtilerinin başlamasından 1 – 2 gün öncesinden başlayarak hastalığın 8. gününe kadar tespit edilmektedir ancak bu hafif vakalar için geçerlidir. Ağır vakalarda ise enfeksiyondan 2 hafta sonra da viral RNA saptanması olabilir, hatta bu süre uzayabilir. Bazı özel durumlarda viral RNA tespit edilse de bunlar mutlaka bulaşıcılığın devam ettiği anlamına gelmez. Bu durumların hepsini doğru bir şekilde değerlendirebilmek adına, hızlı tanı kitleri yerine PCR testlerinin uygulanması gerekmektedir. Hastanın erkek olması veya hastaneye geç yatışı ya da hipertansiyon hastalığına sahip olması bile viral RNA tespitinin 15 gün sonra da gerçekleştirilmesine neden olabilecek etmenlerdir.